SẮP XẾP, TỔ CHỨC LẠI THÔN, LÀNG TẠI XÃ YA LY: KHI Ý ĐẢNG HÒA CÙNG LÒNG DÂN
Chủ trương sáp nhập thôn, làng tại xã Ya Ly đã giảm quy mô từ 14 thôn, làng xuống còn 9 thôn, làng. Việc thực hiện tinh gọn bộ máy hành chính này đạt được sự đồng thuận cao nhờ áp dụng triệt để nguyên tắc dân chủ và phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng". Sau khi thực hiện sáp nhập các xã Ya Xiêr, Ya Tăng và Ya Ly (thuộc huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum cũ) thành đơn vị hành chính xã Ya Ly mới (thuộc tỉnh Quảng Ngãi mới), chính quyền địa phương tiếp tục triển khai rà soát, tổ chức lại các hạ tầng dân cư dưới cấp xã. Mục tiêu cốt lõi của đề án là giải quyết tình trạng các thôn chưa đạt chuẩn quy mô dân số, giảm bớt áp lực quản lý, đồng thời mở rộng không gian phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn.
Bản sắc văn hóa không phải là rào cản của sự phát triển
Cái khó nhất của việc sáp nhập thôn, làng ở một xã miền núi, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đến 83% dân số với 25 dân tộc cùng sinh sống như xã Ya Ly, chính là ranh giới vô hình của tập quán và tâm lý cộng đồng. Mỗi ngôi làng cũ không chỉ là một địa danh trên giấy tờ, mà là một thực thể văn hóa gắn liền với mái nhà rông, tiếng cồng chiêng, điệu múa xoang và sợi dây liên kết dòng họ lâu đời. Nếu chỉ áp đặt các tiêu chí cứng nhắc về quy mô dân số mà bỏ qua yếu tố đặc thù, việc sáp nhập rất dễ rơi vào tình trạng hành chính thì nhập nhưng lòng dân thì chia rẽ.
Chính vì vậy, thay vì nóng vội, địa phương đã dành không gian và thời gian để người dân được "biết, bàn, làm, kiểm tra, giám sát và thụ hưởng" theo đúng tinh thần Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở. Việc để bà con tự thảo luận về tên gọi mới của thôn, làng hay cách hoán đổi công năng 10 nhà rông, 5 nhà văn hóa dôi dư sau sáp nhập là một bước đi khôn ngoan. Nó chứng minh một triết lý sâu sắc: Tinh gọn bộ máy để kiến tạo không gian phát triển lớn hơn, nhưng tuyệt đối không được đánh đổi bằng việc xóa nhòa bản sắc văn hóa của làng.
"Dân tin Đảng cử": Thước đo từ sự gương mẫu và trách nhiệm giải trình
Một chủ trương dù đúng đắn đến đâu cũng sẽ thất bại nếu đội ngũ thực thi không đủ tầm và thiếu sự hy sinh. Bản chất của cuộc sáp nhập này tại Ya Ly đã cắt giảm từ 27 người hoạt động không chuyên trách xuống còn 17 người. Áp lực công việc của các đồng chí bí thư chi bộ, trường thôn, làng mới sẽ tăng lên gấp bội trên một địa bàn rộng tới 270,02 km² với địa hình đồi núi dốc phức tạp.
Ở đây, phương châm "Dân tin Đảng cử" được hiện thực hóa bằng việc lựa chọn những đảng viên có uy tín cao nhất để nhân dân tâm phục khẩu phục bầu làm người đứng đầu. Sự đồng thuận của người dân không tự nhiên có; nó được xây dựng từ niềm tin rằng người cán bộ mới có đủ năng lực sâu sát, công tâm và gánh vác được địa bàn rộng lớn hơn.
Bên cạnh đó, được sự quan tâm của Đảng uỷ, BTV Đảng uỷ, UBND xã đã giải quyết thoả đáng cho 10 cán bộ dôi dư nghỉ việc. Vận dụng linh hoạt các quy định về tinh giản biên chế để chi trả chế độ hỗ trợ kịp thời không chỉ là trách nhiệm pháp lý, mà là sự trân trọng đối với những người đã từng cống hiến.
.jpg)
Đòn bẩy cho tương lai vùng đồng bào DTTS , vùng đặc biệt khó khăn
Nhìn một cách tổng thể, việc tổ chức lại thôn, làng tại xã Ya Ly chính là mũi tên trúng nhiều đích. Không chỉ dừng lại ở việc tiết kiệm ngân sách chi thường xuyên, đây là cơ hội vàng để địa phương đồng bộ hóa hạ tầng giao thông, thủy lợi, xóa bỏ tình trạng đầu tư dàn trải, manh mún trước đây. Quan trọng hơn, quy mô dân cư tập trung chính là điều kiện lý tưởng để triển khai dữ liệu dân cư thống nhất, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Từ câu chuyện của xã Ya Ly, có thể rút ra một bài học mang tính quy luật: Khi một quyết sách hành chính mang đậm "Ý Đảng" nhưng được chưng cất, lắng nghe từ chính tâm tư và lợi ích cốt lõi của "Lòng dân", quyết sách đó sẽ tự khắc chuyển hóa thành sức mạnh vật chất.
